Home / Kennisbank / Private, public, hybride of soevereine cloud: wat past?

Private, public, hybride of soevereine cloud: wat past?

Private cloud, public cloud, hybride of soeverein: wat elk cloudmodel is, wanneer het past en hoe u kiest op basis van data, wetgeving en beheer.

Een private cloud is een cloudomgeving die alleen voor uw organisatie draait. U deelt de servers, de opslag en het netwerk met niemand. Die staan in uw eigen serverruimte of in een datacenter van een hostingaanbieder. Daartegenover staat de public cloud, waar u rekenkracht en diensten afneemt van een grote aanbieder die dezelfde infrastructuur voor veel klanten gebruikt.

Tussen die twee zitten varianten: de hybride cloud, multicloud en de soevereine cloud. Elk model heeft eigen gevolgen voor beveiliging, compliance, kosten en beheer. De vraag is dus niet welk model het beste is. De vraag is welk model past bij uw data, de wetgeving die voor u geldt en de beheerkracht die u zelf heeft.

Hieronder leest u per model wat het is en wanneer het past, gevolgd door een beslisroute. Het bredere verhaal over veilige IT staat in de gids over IT security en cloud. Wilt u weten hoe uw huidige omgeving ervoor staat, kijk dan bij cloud security.

Vijf cloudmodellen naast elkaar

De termen worden in de praktijk door elkaar gebruikt. Daarom eerst een korte afbakening, zodat u in een gesprek met een leverancier weet waar het over gaat.

  • Public cloud. U gebruikt diensten van een grote aanbieder, zoals Microsoft Azure, Microsoft 365 of AWS. De hardware is gedeeld, de gegevens van klanten zijn logisch van elkaar gescheiden. U betaalt naar gebruik en schaalt snel op of af.
  • Private cloud. Een omgeving die alleen voor u is ingericht, in eigen beheer of bij een hostingaanbieder. U heeft de meeste invloed op inrichting en locatie, en draagt ook het meeste beheer.
  • Hybride cloud. Een combinatie van private en public cloud die als een geheel werkt. Gevoelige systemen blijven dicht bij huis, de rest draait in de public cloud.
  • Multicloud. U gebruikt diensten van meer dan een publieke aanbieder naast elkaar, bijvoorbeeld Microsoft 365 voor kantoorwerk en een andere aanbieder voor een webapplicatie.
  • Soevereine cloud. Cloud waarbij data, beheer en juridische zeggenschap aantoonbaar binnen Europa blijven.
Vier cloudmodellen vergelekenPublic cloudGedeelde infrastructuurAanbieder beheert veelPrivate cloudAlleen voor uw bedrijfU beheert meer zelfHybride cloudMix van beide modellenData op de juiste plekSoevereine cloudEuropese waarborgenGrip op toegang en rechtMulticloud is geen apart model maar de keuze voor meerdere aanbieders.
Hoe verder naar rechts, hoe meer u zelf moet regelen of controleren.

Wat een private cloud oplevert, en wat hij vraagt

Het grootste voordeel van een private cloud is controle. U bepaalt waar de data staat, wie er fysiek en logisch bij kan en welke software er draait. Voor toepassingen met strenge eisen aan locatie of isolatie is dat prettig, en sommige oudere bedrijfssoftware draait ook simpelweg beter op een eigen platform.

Daar staat tegenover dat u veel zelf moet blijven doen. Updates installeren, hardware vervangen, capaciteit plannen, back-ups testen en de omgeving bewaken. In de public cloud neemt de aanbieder een deel daarvan over. In een private cloud ligt het bij u of bij uw beheerder.

Een private cloud is daarom geen synoniem voor veilig. In de praktijk zien we eigen omgevingen waar de virtualisatielaag al jaren geen update heeft gehad, omdat niemand het onderhoudsvenster durfde te plannen. Een goed onderhouden public cloud is dan veiliger dan een verwaarloosde private cloud. Het model zegt weinig, de uitvoering zegt alles.

Ook de kosten liggen anders. Bij een private cloud investeert u vooraf en betaalt u voor capaciteit die u misschien niet altijd gebruikt. Bij de public cloud betaalt u per gebruik, wat bij groei of pieken gunstig uitpakt maar zonder sturing ook kan oplopen.

Public cloud: wie doet wat

Bij de public cloud is de verdeling van taken het belangrijkste om te begrijpen. Microsoft beschrijft dat als het model van gedeelde verantwoordelijkheid. De aanbieder zorgt voor de datacenters, de fysieke servers en het fysieke netwerk. Hoe meer u afneemt als kant-en-klare dienst, hoe meer de aanbieder daarbovenop regelt.

Volgens datzelfde model blijven vier dingen altijd bij u, welk model u ook kiest: uw gegevens, de apparaten waarmee medewerkers inloggen, de gebruikersaccounts en het toegangsbeheer. Een datalek door een verkeerd ingestelde opslaglocatie of een account zonder meerfactorauthenticatie is dus geen fout van de aanbieder.

Daar zit meteen de grootste winst. De meeste problemen in de public cloud ontstaan niet door de techniek van de aanbieder, maar door de inrichting aan de kant van de klant. Een goed ingerichte Azure-omgeving begint daarom bij identiteiten, rechten en logging, en pas daarna bij de servers.

Weet u hoe uw cloud is ingericht? Vaak draait er meer in de cloud dan iemand precies overziet, en zit het risico in instellingen die ooit snel zijn aangezet.

Wij brengen de inrichting en de verbeterpunten helder in kaart. Bekijk het Cloud Security Assessment

Hybride cloud en multicloud in de praktijk

Veel MKB-organisaties werken al hybride zonder het zo te noemen. Een productiebedrijf houdt de machinesturing op een lokale server in de fabriekshal, terwijl kantoorwerk en mail in Microsoft 365 draaien. Een zorginstelling heeft een lokaal systeem voor apparatuur en een cloudpakket voor dossiers.

Het voordeel is dat elke toepassing op de plek staat die past. Het nadeel is dat u twee werelden beheert. Accounts, rechten, updates en logging moeten in beide omgevingen kloppen, en de verbinding tussen die twee is een plek die extra aandacht vraagt. Een gedeelde identiteit voor beide kanten, zoals Microsoft Entra ID, voorkomt dat medewerkers twee wachtwoorden en twee sets rechten krijgen.

Multicloud spreidt de afhankelijkheid over meerdere aanbieders. Dat klinkt veilig, maar het vraagt kennis van elke omgeving apart. Wie dit kiest, legt de inrichting bij voorkeur vast in code, zodat elke omgeving op dezelfde manier wordt opgebouwd. Hoe dat werkt leest u bij Infrastructure as Code.

De soevereine cloud: wat het wel en niet is

De soevereine cloud is een cloudaanbod met extra garanties van de aanbieder. Die gaan over waar data staat, wie de omgeving beheert en onder welk recht dat gebeurt. Er zijn Europese aanbieders die hierop bouwen. Ook de grote Amerikaanse aanbieders hebben varianten: Microsoft heeft de EU Data Boundary voor onder meer Microsoft 365 en Azure, en AWS biedt een aparte Europese soevereine cloud.

Soeverein is geen keurmerk met een vaste betekenis. Vraag daarom altijd door. Wie heeft beheertoegang tot de omgeving en vanuit welk land? Onder welk recht valt het contract? Wie beheert de sleutels waarmee uw data is versleuteld? En kunt u uw data in een bruikbaar formaat weer meenemen?

De afweging daarachter, met de rol van Amerikaanse wetgeving en de Europese Data Act, staat in het artikel over digitale soevereiniteit.

Wat wetgeving zegt over uw keuze voor een cloudmodel

Geen enkele wet verbiedt de public cloud of schrijft een private cloud voor. Wel stellen verschillende regels eisen die uw keuze sturen.

  • AVG. Persoonsgegevens mogen in de cloud staan, mits u passende maatregelen neemt en afspraken maakt met de aanbieder. Gaan gegevens naar een land buiten de Europese Economische Ruimte, dan zijn extra waarborgen nodig.
  • NEN 7510 in de zorg. De norm vraagt een risicogebaseerde aanpak, geen specifiek cloudmodel. Wat u moet kunnen laten zien is waarom de gekozen omgeving past bij de gevoeligheid van patiëntgegevens. Zie wat is NEN 7510.
  • DORA in de financiële sector. Financiële instellingen moeten de risico’s van hun ICT-leveranciers beheersen, met aandacht voor concentratie en een exit-strategie. Zie wat is DORA.
  • Cyberbeveiligingswet. De Nederlandse invulling van NIS2 vraagt onder meer ketenbeveiliging: weten welke leveranciers kritieke diensten leveren en welke afspraken u met hen heeft.

In alle gevallen telt de onderbouwing. Kunt u uitleggen waarom deze data in deze omgeving staat, met deze maatregelen? Dan staat u sterker dan een organisatie die het juiste model koos zonder te weten waarom.

Een beslisroute in vier vragen

De keuze voor een private cloud, public cloud of een mix wordt eenvoudiger als u hem per toepassing maakt. Niet voor de hele organisatie tegelijk. Loop daarvoor vier vragen langs.

Beslisroute voor een cloudmodel1Gevoeligheid van dataClassificeer voordat u kiest2Wet- en regelgevingAVG, NEN 7510, DORA, CBW3Eigen beheerkrachtWie patcht en bewaakt het4Exit en afhankelijkheidKunt u later overstappen
Maak de keuze per toepassing, dan ontstaat vanzelf een passende mix.

Hoe gevoelig is de data? Een intranet vraagt iets anders dan een patiëntendossier of een ontwerpbestand dat uw concurrentiepositie bepaalt. Begin met een eenvoudige indeling in openbaar, intern en vertrouwelijk.

Welke regels gelden? Kijk welke wet- of sectorregels eisen stellen aan locatie, toegang of leveranciers. Vaak blijkt de public cloud prima te passen, mits goed ingericht en goed vastgelegd.

Wie beheert het? Een private cloud zonder iemand die hem dagelijks onderhoudt, veroudert snel. Wees eerlijk over de kennis en de uren die u zelf of via uw beheerder beschikbaar heeft.

Kunt u weer weg? Leg vooraf vast hoe u uw data terugkrijgt en wat een overstap zou vragen. Dat is goedkoop om te regelen bij de start en duur om te ontdekken bij een conflict.

Veelgestelde vragen over private cloud en andere cloudmodellen

Is een private cloud veiliger dan de public cloud?

Niet vanzelf. Een private cloud geeft meer controle, maar ook meer eigen werk. Een goed onderhouden public cloud met strakke toegangsregels is vaak veiliger dan een eigen omgeving waar updates achterlopen.

Is een eigen serverruimte hetzelfde als een private cloud?

Niet helemaal. Een private cloud heeft cloudkenmerken, zoals virtualisatie, zelfbediening en flexibel toewijzen van capaciteit. Een paar losse servers in een kast is eerder een traditionele on-premises omgeving.

Wat is het verschil tussen hybride cloud en multicloud?

Een hybride cloud combineert een private omgeving met een public cloud. Bij multicloud gebruikt u meerdere publieke aanbieders naast elkaar. De twee kunnen samengaan, maar ze lossen een andere vraag op.

Mogen persoonsgegevens in de public cloud staan?

Ja, de AVG verbiedt dat niet. U moet wel passende maatregelen nemen, een verwerkersovereenkomst hebben en extra waarborgen regelen als gegevens buiten de Europese Economische Ruimte terechtkomen.

Is een soevereine cloud nodig voor het MKB?

Voor de meeste MKB-organisaties niet voor alles. Het kan wel zinvol zijn voor een deel van de data, bijvoorbeeld bij gevoelige klantgegevens of als een opdrachtgever het eist. Maak die afweging per toepassing.

Kies het model bij de data, niet andersom

Geen cloudmodel is in alle gevallen het beste. Kijk per toepassing naar gevoeligheid, regelgeving, beheerkracht en exit. Dan komt u uit bij een mix die te verdedigen is en die u ook echt kunt onderhouden.

Meer over het geheel leest u in IT security en cloud. Wilt u weten waar uw cloudomgeving staat, dan is het Cloud Security Assessment het startpunt.

Plan een vrijblijvend gesprek

← Terug naar kennisbank

Meer weten of verder verdiepen?

Dit artikel is geschreven door René van der Horst, oprichter van Qensora en specialist in cybersecurity, compliance en IT met meer dan 30 jaar ervaring. Gedurende zijn carrière heeft René organisaties ondersteund bij uiteenlopende vraagstukken rondom informatiebeveiliging, risicomanagement, cloudomgevingen en digitale transformatie. Zijn kracht ligt in het verbinden van techniek, mens en bedrijfsvoering. Waar technische specialisten zich vaak richten op systemen en bestuurders vooral kijken naar risico\'s en continuïteit, weet René deze werelden samen te brengen. Zo ontstaan oplossingen die niet alleen technisch sterk zijn, maar ook aansluiten op de doelstellingen van de organisatie. In de praktijk betekent dit dat organisaties kunnen rekenen op een sparringpartner die complexe vraagstukken begrijpelijk maakt en tegelijkertijd zorgt voor concrete resultaten.

Neem contact op