Wat is de Wegiz? Gegevensuitwisseling in de zorg

De Wegiz is de Wet elektronische gegevensuitwisseling in de zorg. De wet verplicht zorgaanbieders om bepaalde gegevens elektronisch en gestandaardiseerd met elkaar uit te wisselen. Zo komt informatie over een patiënt sneller op de juiste plek, zonder overtypen en met minder kans op fouten. De wet geldt sinds 1 juli 2023.

De wet werkt stap voor stap. Per gegevensuitwisseling legt de overheid apart vast vanaf wanneer die elektronisch moet en volgens welke afspraken. Daarom heet de Wegiz een kaderwet: de wet zelf is het raamwerk, de verplichtingen volgen per onderwerp.

Hieronder leest u wat de wet wel en niet regelt, welke uitwisselingen eronder vallen en hoe het er nu voor staat. Ook ziet u wat het betekent voor zorgaanbieders en softwareleveranciers. En hoe de Wegiz samenhangt met de normen voor informatiebeveiliging in de zorg.

Wat de Wegiz regelt, en wat niet

De Wegiz gaat over het hoe van gegevensuitwisseling, niet over het of. Of u gegevens mag delen, volgt uit andere wetten. Denk aan de AVG en de WGBO, de wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst. Die blijven gewoon gelden.

Ontbreekt bijvoorbeeld de toestemming die nodig is om gegevens te delen, dan valt er niets uit te wisselen. De wet speelt dan geen rol. Wat hij wel regelt, is dat een aangewezen uitwisseling elektronisch gebeurt, in een vaste taal en techniek. Het systeem van de ontvanger kan de gegevens dan direct lezen.

De wet richt zich op dit moment op zorg onder de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg. Jeugdzorg en ondersteuning onder de Wmo vallen er nu buiten.

Een kaderwet, ingevuld per uitwisseling

Een kaderwet wordt uitgewerkt in algemene maatregelen van bestuur (AMvB’s). Dat zijn regels die de regering onder de wet vaststelt. Per gegevensuitwisseling legt een AMvB vast dat die elektronisch en gestandaardiseerd moet gebeuren.

De AMvB verwijst daarbij naar een kwaliteitsstandaard en een NEN-norm, en die norm verwijst weer naar een informatiestandaard. Zo ontstaat een keten van afspraken, van wat er inhoudelijk nodig is tot hoe het technisch werkt.

• Kwaliteitsstandaard. Afspraken tussen zorgverleners, patiënten en zorgverzekeraars over goede zorg, inclusief welke informatie wanneer gedeeld moet worden.
• Informatiestandaard. De technische afspraken: welke gegevens, in welk formaat en op welke manier ze worden verstuurd.
• NEN-norm. Toetsbare eisen, zodat een zorgaanbieder of leverancier kan laten zien dat hij voldoet.

Het ministerie van VWS beheert de AMvB’s. Het toezicht en de handhaving liggen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

Welke gegevensuitwisselingen onder de Wegiz vallen

De eerste aangewezen uitwisseling is het versturen van een recept door de huisarts naar de apotheek, in de wet de terhandsteller. Dat moet sinds 1 januari 2024 elektronisch. Dat is geregeld in het Besluit elektronische gegevensuitwisseling in de zorg, een AMvB onder de wet. De bijbehorende norm is NEN 7503.

Op de Meerjarenagenda Wegiz staan daarnaast vijf gegevensuitwisselingen die als eerste aan de beurt zijn:

• Basisgegevensset Zorg (BgZ). Een vaste samenvatting van medische gegevens die in elke schakel van de zorg van belang is.
• Medicatieoverdracht. Een actueel en compleet medicatieoverzicht, voor zorgverleners en voor de patiënt.
• eOverdracht. De elektronische verpleegkundige overdracht, onder meer tussen ziekenhuis en langdurige zorg.
• Beeldbeschikbaarheid. Radiologische beelden en het bijbehorende verslag beschikbaar maken voor andere zorgverleners.
• Acute zorg. Gegevens delen tussen huisarts, huisartsenpost, ambulance, meldkamer en spoedeisende hulp.

Voor deze vijf zijn de inhoudelijke en technische afspraken grotendeels gemaakt of in de maak. De wettelijke verplichting volgt per uitwisseling, en juist die planning is onlangs verschoven.

De stand van zaken: de Wegiz en de EHDS

Op 26 maart 2025 is de Europese verordening voor de European Health Data Space (EHDS) in werking getreden. Die moet gezondheidsgegevens in heel Europa elektronisch uitwisselbaar maken. Net als de Wegiz werkt de EHDS met vaste categorieën, zoals een patiëntsamenvatting, e-recepten, labuitslagen, medische beelden en ontslagbrieven. De eerste verplichtingen gaan begin 2029 in.

Dat heeft gevolgen voor de Nederlandse wet. In een Kamerbrief van 18 mei 2026 schrijft de minister dat de Wegiz door de EHDS niet in de huidige vorm kan blijven bestaan.

Het duidelijkste verschil zit in de controle op software. De Wegiz gaat uit van certificering door een onafhankelijke instelling, de EHDS van een zelfbeoordeling door de leverancier. Daarom wil de minister de certificeringseis met een wetswijziging uit de Wegiz halen. Pas na die wijziging kunnen nieuwe AMvB’s ingaan, volgens de planning op zijn vroegst begin 2028. De minister schetst deze planning per uitwisseling:

Dit zijn verwachtingen, geen vaste data. Het werk aan de uitwisselingen zelf gaat intussen door, alleen de wettelijke verplichting komt later. Voor radiologische beelden is bovendien een tijdelijke oplossing ontwikkeld, met een landelijke uitrol vanaf medio 2026.

Wat de Wegiz betekent voor zorgaanbieders

Voor de meeste zorgaanbieders loopt de wet in de praktijk via de softwareleverancier. U kiest de standaarden niet zelf, uw systeem moet ze ondersteunen. Toch ligt er ook werk bij uzelf.

• Weet welke uitwisselingen u raken. Een huisartsenpraktijk heeft met andere uitwisselingen te maken dan een verpleeghuis of een ziekenhuis.
• Vraag uw leverancier naar de planning. Welke informatiestandaarden ondersteunt het systeem al, en wanneer volgt de rest?
• Kijk naar uw werkprocessen. Gestandaardiseerd uitwisselen werkt pas als gegevens op een vaste plek en in een vaste vorm worden vastgelegd.
• Regel toestemming en toegang. Leg vast wie welke gegevens mag zien en hoe u de toestemming van de patiënt registreert.
• Houd de beveiliging op orde. Meer uitwisseling betekent meer koppelingen, en dus meer om te beheersen.

Wie zijn informatiebeveiliging volgens NEN 7510 op orde heeft, heeft een groot deel van dat fundament al liggen. Ook de Cyberbeveiligingswet (CBW), de Nederlandse invulling van NIS2, kan op uw organisatie van toepassing zijn. De Cyberbeveiligingswet is van kracht. Welke sectoren eronder vallen, leest u bij de NIS2-sectoren.

Wat de Wegiz betekent voor softwareleveranciers

Voor leveranciers van zorgsoftware is de Wegiz vooral een ontwikkelopgave. Hun systemen moeten de informatiestandaarden ondersteunen die in de NEN-normen zijn vastgelegd.

Het ministerie beschrijft de route zo. Om aan te tonen dat een systeem voldoet, test en beoordeelt de leverancier het op conformiteit. Onderdeel daarvan is een test in het Nationaal Test- en Validatiecentrum. De beoordeling volgt een schema van NEN. Zijn de testen goed doorlopen, dan stelt de leverancier daarvoor een verklaring op.

Daar komen de eisen bij die de EHDS aan elektronische patiëntdossiers stelt. Die gaan over uitwisselbaarheid en over een verplicht loggingmechanisme voor het gebruik van gegevens door zorgverleners. Wie nu al werkt met vastgelegde testen, versiebeheer en aantoonbare beveiliging, zet die stap het makkelijkst.

Hoe de Wegiz samenhangt met NEN 7510, NEN 7512 en NEN 7513

De Wegiz zorgt dat systemen elkaar begrijpen. Of de uitwisseling veilig en controleerbaar verloopt, regelen andere normen. Het Besluit elektronische gegevensverwerking door zorgaanbieders verplicht zorgaanbieders om met drie NEN-normen te werken:

• NEN 7510. De norm voor informatiebeveiliging in de zorg, gebaseerd op ISO 27001 en ISO 27002. Lees meer in wat NEN 7510 is.
• NEN 7512. De uitwerking van NEN 7510 voor de veiligheid van gegevensuitwisseling tussen partijen.
• NEN 7513. De norm voor logging: vastleggen wie wanneer welke gegevens heeft ingezien. Zie NEN 7513 en logging.

Die normen liggen dichter bij de wet dan het lijkt. NEN 7513 is herzien binnen hetzelfde normprogramma als de Wegiz-normen, als functie die voor alle uitwisselingen geldt. Hoe meer gegevens er tussen zorgaanbieders gaan, hoe belangrijker het wordt om te kunnen laten zien wie wat heeft gezien.

Veelgestelde vragen over de Wegiz

Sinds wanneer geldt de Wegiz?

De wet is op 1 juli 2023 in werking getreden. Omdat het een kaderwet is, gelden de verplichtingen per gegevensuitwisseling. De eerste, het elektronisch versturen van recepten van huisarts naar apotheek, geldt sinds 1 januari 2024.

Geldt de Wegiz ook voor jeugdzorg en de Wmo?

Op dit moment niet. De wet richt zich op zorg onder de Zorgverzekeringswet en de Wet langdurige zorg. Jeugdzorg en ondersteuning onder de Wmo vallen er nu buiten.

Is toestemming van de patiënt nog nodig?

Ja, waar die nodig is. De Wegiz regelt hoe gegevens worden uitgewisseld, niet of dat mag. De grondslag komt uit andere wetten, zoals de AVG en de WGBO. Ontbreekt de vereiste toestemming, dan valt er niets uit te wisselen.

Wie houdt toezicht op de Wegiz?

Het toezicht en de handhaving liggen bij de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd. Het ministerie van VWS beheert de AMvB’s waarin de verplichtingen per uitwisseling staan.

Wat is het verschil tussen de Wegiz en de EHDS?

De Wegiz is een Nederlandse wet, de EHDS een Europese verordening die rechtstreeks geldt. Beide verplichten tot elektronische uitwisseling van vastgestelde gegevens. Omdat de EHDS voorgaat, past het kabinet de Nederlandse wet erop aan. Zo moet de certificering van software plaatsmaken voor een zelfbeoordeling door de leverancier.