QENSORA is graag uw sparringspartner. Wij kijken vrijblijvend mee: waar u staat, wat er echt nodig is en wat kan wachten.
BYOD staat voor bring your own device: medewerkers gebruiken hun eigen telefoon, tablet of laptop voor hun werk. Ze lezen hun zakelijke mail op hun privételefoon of werken thuis op hun eigen computer. Voor veel organisaties is dat normaal, zeker nu thuiswerken gewoon is.
Dat werkt prima, zolang er afspraken zijn. Een BYOD-beleid regelt welke apparaten mogen, wat de organisatie daarop beheert en wat privé blijft. Het geeft medewerkers duidelijkheid en de organisatie grip op haar gegevens.
In dit artikel leest u welke risico’s er spelen, welke keuzes u heeft, welke maatregelen helpen en waar de grens ligt bij de privacy van medewerkers. Het hoort bij security awareness, de menselijke kant van beveiliging.
De risico’s van BYOD en thuiswerken
De risico’s zijn geen reden om het te verbieden, wel om ze te kennen. In de praktijk gaat het om vier dingen.
- Gemengd gebruik. Werk en privé lopen door elkaar. Een zakelijke bijlage belandt in een privé cloudopslag, een werkbestand gaat mee in de back-up van de fotogalerij.
- Gedeelde apparaten. De laptop thuis wordt ook gebruikt door de kinderen of een partner. Zij installeren apps of klikken op links waar de medewerker geen zicht op heeft.
- Het thuisnetwerk. Een router met het standaardwachtwoord of verouderde software is een zwakke plek waar de organisatie niets over te zeggen heeft.
- Openbare wifi. In de trein of het café is niet altijd duidelijk wie er op hetzelfde netwerk zit.
Daar komt een praktisch punt bij. Een apparaat dat niet van de organisatie is, gaat bij vertrek of verkoop gewoon mee. Zonder afspraken blijft er dan zakelijke informatie op staan.
Het NCSC wijst er ook op dat een werkgever weinig zicht heeft op de beveiliging van een privéapparaat. Het adviseert daarom een helder beleid, en de mogelijkheid om zakelijke gegevens op afstand te wissen.
Drie keuzes: BYOD, COPE of alleen beheerde apparaten
Er is geen goede of foute keuze, wel een keuze die past bij uw risico’s en uw organisatie.
BYOD. Medewerkers gebruiken hun eigen apparaat. Dat is goedkoop en prettig voor de medewerker, maar de organisatie beheert alleen het werkdeel. Het past goed bij mail, agenda en samenwerken in kantoorapps, en minder bij zeer gevoelige gegevens.
COPE. Corporate owned, personally enabled: de organisatie verstrekt en beheert het apparaat, en de medewerker mag het ook privé gebruiken. Dat geeft meer grip, en de medewerker hoeft geen twee telefoons mee te nemen.
Alleen beheerde apparaten. Werk gebeurt uitsluitend op apparaten van de organisatie, volledig beheerd. Dat past bij functies met toegang tot gevoelige gegevens, zoals patiëntgegevens of beheerrechten.
Veel organisaties combineren de keuzes: BYOD voor mail en agenda op de telefoon, en een beheerde laptop voor de rest. Leg vast wat voor welke functie geldt, dan weet iedereen waar hij aan toe is.
Technische maatregelen die BYOD veilig maken
Een beleid op papier is een begin. De techniek zorgt dat het ook gebeurt, zonder dat de medewerker er veel van merkt.
- Meerfactorauthenticatie. Inloggen vraagt naast het wachtwoord een tweede stap, zoals een bevestiging in een app. Een gestolen wachtwoord is dan niet genoeg.
- Appbescherming. In Microsoft 365 beschermt u zakelijke gegevens in apps zoals Outlook en Teams met appbeschermingsbeleid uit Intune, ook als het apparaat zelf niet is ingeschreven. U kunt bijvoorbeeld een pincode voor de app eisen en kopiëren naar privéapps blokkeren. Volgens Microsoft gelden die regels alleen in de werkcontext. Hoe dat werkt, staat in Microsoft Intune en MDM.
- Toegangsregels. Met conditional access bepaalt u onder welke voorwaarden iemand mag inloggen, bijvoorbeeld alleen via een beschermde app.
- Versleuteling en schermvergrendeling. Een apparaat met een pincode en versleutelde opslag is bij verlies een stuk minder vervelend.
- Werkgegevens op afstand wissen. Bij verlies of vertrek wist u alleen de werkgegevens uit de beschermde apps. Foto’s en privéberichten blijven staan.
Houd gegevens zoveel mogelijk centraal, in de cloudomgeving van de organisatie en niet lokaal op het apparaat. Dan is een verloren telefoon vooral een kostenpost, en verdwijnen er geen bestanden mee.
Weten uw medewerkers wat er van hen wordt verwacht? Techniek regelt veel, maar thuiswerken vraagt ook om gewoonten: het scherm vergrendelen, niet werken op een gedeeld account, twijfel melden.
Dat oefent u het best in korte, herkenbare sessies. Bekijk de awareness-training
Privacy bij BYOD: wat de werkgever wel en niet ziet
Dit is voor medewerkers vaak de grootste zorg, en terecht. Een privételefoon bevat foto’s, berichten en gegevens over gezondheid en familie. De werkgever heeft daar niets te zoeken.
De AVG geldt ook hier. De werkgever mag alleen gegevens verwerken die nodig zijn voor een duidelijk doel. Bij een privéapparaat is dat doel smal: de zakelijke gegevens beschermen. Kies daarom de lichtste maatregel die het doel bereikt. Appbescherming zonder inschrijving van het hele apparaat is bij BYOD vaak voldoende.
Microsoft beschrijft in een overzicht voor gebruikers wat een organisatie bij een ingeschreven apparaat nooit kan zien, zoals foto’s, berichten en browsergeschiedenis. Op een privéapparaat ziet de organisatie ook de locatie niet. Vertel medewerkers dat vooraf, in gewone taal. Onduidelijkheid leidt tot wantrouwen, duidelijkheid tot medewerking.
Heeft u een ondernemingsraad, dan is die betrokken. De Wet op de ondernemingsraden geeft de OR instemmingsrecht bij regelingen over het verwerken van persoonsgegevens van medewerkers. Datzelfde geldt voor voorzieningen die geschikt zijn voor controle op hun gedrag of prestaties. Een BYOD-regeling raakt daar al snel aan.
Een BYOD-beleid in gewone taal
Een goed beleid past op twee kantjes en is geschreven voor de medewerker, niet voor de jurist. Deze onderdelen horen erin, hier met een voorbeeld van hoe u het kunt formuleren.
| Onderwerp | Voorbeeld van een afspraak |
|---|---|
| Welke apparaten | U mag uw eigen telefoon gebruiken voor mail, agenda en Teams. Voor ander werk gebruikt u de laptop van de organisatie. |
| Minimale eisen | Uw apparaat heeft een pincode of vingerafdruk, en u installeert updates binnen een week. |
| Wat wij beheren | Wij beschermen alleen de werkapps. Uw foto’s, berichten en privéapps zien wij niet. |
| Bij verlies | Meld een verloren apparaat dezelfde dag. Wij wissen dan de werkgegevens, niet uw privégegevens. |
| Bij vertrek | Op uw laatste werkdag verwijderen wij de werkgegevens uit de apps. |
| Thuisnetwerk | Uw wifi thuis heeft een eigen wachtwoord, en u werkt niet op een account dat u met anderen deelt. |
| Melden | Twijfelt u of iets veilig is, of klikte u ergens op, meld het direct. U krijgt er geen verwijt voor. |
Schrijf in de u-vorm of de jij-vorm, net wat bij uw organisatie past, en laat vakjargon weg. Laat medewerkers het beleid lezen en bevestigen voordat ze zakelijke apps op hun eigen apparaat zetten.
Veilig thuiswerken: de afspraken naast de techniek
Thuiswerken is meer dan het apparaat. Het gaat ook om de omgeving waarin iemand werkt.
Vergrendel het scherm als u wegloopt, ook thuis. Werk niet op een computer die het hele gezin deelt, of gebruik in elk geval een eigen account. Voer vertrouwelijke gesprekken niet op het terras van het café. Print zo min mogelijk, en versnipper wat u print.
Vraag medewerkers het standaardwachtwoord van hun router te veranderen en de software bij te werken. U kunt dat niet afdwingen, wel uitleggen waarom het helpt. Meer praktische gewoonten staan in cybersecurity tips voor medewerkers, en de afspraken over inloggen in het wachtwoordbeleid.
BYOD invoeren in vijf stappen
Een nieuw beleid invoeren gaat het best in kleine stappen, met een proefgroep voordat iedereen meedoet.
Begin met een inventarisatie: welke apparaten gebruiken medewerkers nu al, en voor welke gegevens? Dat geeft vaak een verrassend beeld. Kies daarna per functie, richt de techniek in en probeer die eerst uit met een kleine groep.
Leg ten slotte vast hoe u het beleid bijhoudt. Nieuwe apps, nieuwe functies en nieuwe apparaten vragen om een jaarlijkse herziening. Werkt u met ISO 27001, dan sluit dit aan op de beheersmaatregelen voor eindpuntapparaten en werken op afstand in Annex A van ISO 27001.
Veelgestelde vragen over BYOD
Wat betekent BYOD?
BYOD staat voor bring your own device. Medewerkers gebruiken hun eigen telefoon, tablet of laptop voor hun werk. De organisatie beschermt dan de zakelijke gegevens op dat apparaat, en het privédeel blijft van de medewerker.
Mag mijn werkgever mijn privételefoon wissen?
Met appbescherming wist de werkgever alleen de werkgegevens in de beschermde apps, niet uw foto’s of berichten. Het hele apparaat terugzetten kan alleen als het in het beheersysteem, zoals Intune, is ingeschreven. Wat er bij u geldt, hoort vooraf in het BYOD-beleid te staan.
Is BYOD veilig?
Het kan veilig zijn, als de zakelijke gegevens goed zijn afgeschermd. Met meerfactorauthenticatie, appbescherming en toegangsregels blijft het risico beperkt. Voor zeer gevoelige gegevens of beheerrechten is een apparaat van de organisatie de betere keuze.
Wat is het verschil tussen BYOD en COPE?
Bij BYOD is het apparaat van de medewerker en beheert de organisatie alleen het werkdeel. Bij COPE is het apparaat van de organisatie, die het ook beheert, en mag de medewerker het daarnaast privé gebruiken.
Heeft de ondernemingsraad iets te zeggen over BYOD?
Ja, vaak wel. De OR heeft instemmingsrecht bij regelingen over het verwerken van persoonsgegevens van medewerkers en bij voorzieningen die geschikt zijn voor controle op gedrag of prestaties. Betrek de OR daarom vroeg bij het opstellen van het beleid.
Duidelijke grenzen geven rust aan beide kanten
BYOD werkt als iedereen weet waar hij aan toe is. Bescherm de werkgegevens met de lichtste maatregel die werkt, blijf van het privédeel af en leg dat in gewone taal vast.
Meer over de menselijke kant van beveiliging leest u in wat is security awareness. Voor de inrichting in Microsoft 365: Microsoft 365-beveiliging.