Home / Kennisbank / IT security en cloud: zo richt u uw IT veilig in

IT security en cloud: zo richt u uw IT veilig in

IT security beschermt uw systemen, apparaten en data. Wat de cloudleverancier regelt, wat bij u blijft en waar u begint met een veilige inrichting.

IT security is de bescherming van uw systemen, netwerken, apparaten en data tegen misbruik, uitval en verlies. Het gaat om de technische kant van beveiliging: wie mag inloggen, welke apparaten zijn vertrouwd, waar staat uw data en wie merkt het als er iets misgaat.

Voor de meeste organisaties speelt dat zich grotendeels in de cloud af. E-mail, bestanden en samenwerken lopen via Microsoft 365, applicaties draaien in Azure of AWS. De vraag verschuift daarmee van “hoe beveilig ik mijn serverruimte” naar “hoe richt ik mijn cloudomgeving goed in”.

Op deze pagina leest u wat IT security omvat en welk deel uw cloudleverancier regelt. U ziet ook welke bouwstenen samen een veilige omgeving vormen en waar u het beste begint. Bij elk onderwerp staat een artikel dat er dieper op ingaat.

Wilt u weten hoe wij daarbij helpen, kijk dan bij IT en cloud. Voor de beveiliging van uw kantooromgeving is er Microsoft 365-beveiliging, en voor bredere cloudomgevingen cloud security.

Wat IT security omvat, en wat informatiebeveiliging toevoegt

IT security richt zich op de digitale middelen zelf. Denk aan accounts en wachtwoorden, laptops en telefoons, servers en cloudomgevingen, netwerken en de data die daarover loopt.

Informatiebeveiliging is breder. Daar horen ook papieren dossiers bij, afspraken met leveranciers, de toegang tot uw pand en het gedrag van mensen. Normen als ISO 27001 en NEN 7510 gaan over dat bredere geheel. Het overzicht staat in informatiebeveiliging: normen en wetten.

In de praktijk lopen de twee door elkaar, en dat is prima. Een beleid dat zegt “alleen bevoegde medewerkers zien patiëntgegevens” is informatiebeveiliging. De instelling die dat afdwingt in Microsoft 365 is IT security. Een beleid zonder techniek blijft papier, en techniek zonder beleid mist richting.

Valt u onder de Cyberbeveiligingswet (CBW), de Nederlandse invulling van NIS2, dan herkent u dit in de zorgplicht. Een flink deel van de onderwerpen daarin is technisch, zoals toegangsbeheer, versleuteling en meerfactorauthenticatie. Zie de NIS2 zorgplicht.

Het gedeelde verantwoordelijkheidsmodel: wat regelt de cloudleverancier?

Een veelgehoorde gedachte is dat de cloud vanzelf veilig is, omdat Microsoft of AWS het regelt. Dat klopt voor een deel. Cloudleveranciers werken met een gedeeld verantwoordelijkheidsmodel: zij zorgen voor een deel van de stapel, u voor de rest.

Volgens de uitleg van Microsoft blijft u bij elk type clouddienst eigenaar van uw gegevens en identiteiten. Ook de apparaten waarmee medewerkers inloggen, de accounts en het toegangsbeheer blijven uw taak. Microsoft zorgt voor de datacenters, het fysieke netwerk en de fysieke servers.

Wat daartussen zit, verschilt per dienst. Bij infrastructure as a service (IaaS), zoals virtuele machines in Azure, beheert u zelf het besturingssysteem en de netwerkinstellingen. Bij software as a service (SaaS), zoals Microsoft 365, neemt Microsoft dat over. De configuratie en de instellingen van de dienst blijven in alle gevallen bij u.

Wat de cloudleverancier regelt en wat altijd bij u blijftWat Microsoft regeltbij Microsoft 365 en AzureFysieke datacenters en de toegang daartoeFysiek netwerk en fysieke serversDe virtualisatielaag onder uw omgevingHet besturingssysteem bij PaaS en SaaSWat altijd bij u blijftbij elk type clouddienstUw gegevens en de classificatie ervanIdentiteiten, accounts en toegangsrechtenApparaten waarmee medewerkers inloggenConfiguratie en instellingen van diensten
Hoe meer u als dienst afneemt, hoe meer de leverancier regelt. Gegevens, identiteiten en instellingen blijven altijd uw taak.

Daar zit precies het punt. Veel problemen in de cloud ontstaan daarom niet bij de leverancier, maar bij instellingen die nooit zijn aangepast. Een standaardinrichting is gemaakt om snel te kunnen beginnen. Ze is niet gemaakt om uw gegevens zo goed mogelijk te beschermen.

Identiteit als voordeur: Entra ID en conditional access

In de cloud is het account de voordeur. Wie het wachtwoord van een medewerker heeft, staat in principe binnen, vanaf elke plek ter wereld. Daarom begint IT security in Microsoft 365 bij identiteit.

Microsoft Entra ID is de dienst die identiteiten beheert: wie bestaat er, wie mag waarbij en hoe meldt iemand zich aan. Het is de opvolger van Azure Active Directory. Wat het doet en hoe u het goed inricht, staat in wat is Microsoft Entra ID.

Conditional access voegt daar regels aan toe. Logt iemand in vanuit een land waar u geen medewerkers heeft, vraag dan om een extra controle. Is het apparaat niet beheerd, geef dan geen toegang tot gevoelige bestanden. Zo past u het slot aan op de situatie. Zie conditional access uitgelegd.

Het principe achter beide is breder dan Microsoft: wie mag wat, en waarom. Dat heet identity and access management. Het valt onder de pijler technische beveiligingsmaatregelen, waar ook hardening, encryptie en patch management staan.

Weet u hoe uw cloudomgeving ervoor staat? Veel omgevingen draaien nog op de instellingen van de dag waarop ze zijn aangezet. Dat is goed op te lossen, als u weet waar de gaten zitten.

Wij kijken mee naar uw Microsoft 365-, Azure- of AWS-omgeving. Bekijk het Cloud Security Assessment

Apparaten en data: Intune en Purview

De tweede laag is het apparaat. Een goed beveiligd account helpt weinig als de laptop waarop het wordt gebruikt geen updates krijgt of niet versleuteld is. Microsoft Intune beheert laptops, telefoons en tablets centraal. Het dwingt updates en versleuteling af, en wist een toestel op afstand als het kwijt is.

Intune werkt samen met conditional access. Alleen apparaten die aan uw eisen voldoen, krijgen toegang. Hoe dat werkt, ook voor eigen apparaten van medewerkers, leest u in Microsoft Intune en MDM.

De derde laag is de data zelf. Microsoft Purview helpt u bepalen welke informatie gevoelig is, die te labelen en te voorkomen dat ze ongemerkt naar buiten gaat. Denk aan een bestand met burgerservicenummers dat niet naar een privé-mailadres mag. Zie Microsoft Purview en DLP.

De volgorde is daarbij belangrijk. Eerst weten welke data u heeft en hoe gevoelig die is, dan labelen, en pas daarna blokkeren. Wie begint met blokkeren, legt werk stil en krijgt medewerkers die omwegen zoeken.

Detectie: zien wat er gebeurt met Microsoft Sentinel

Preventie houdt veel tegen, maar niet alles. Daarom hoort bij IT security ook het vermogen om te zien wat er gebeurt. Denk aan een inlog vanaf een onbekende locatie, een account dat ineens duizenden bestanden downloadt of een regel in een mailbox die alles doorstuurt.

Microsoft Sentinel verzamelt logboeken uit Microsoft 365, Azure en andere bronnen op één plek en zoekt daarin naar patronen. Zo’n systeem heet een SIEM. Wat Sentinel doet en wanneer het past, staat in Microsoft Sentinel uitgelegd.

Eén ding vooraf: een detectiesysteem is zo goed als de opvolging. Een melding die niemand leest, beschermt niets. Bepaal dus eerst wie meldingen beoordeelt en wat er dan gebeurt. Pas daarna kiest u hoeveel u wilt verzamelen.

De bouwstenen van een veilige Microsoft 365- en Azure-omgevingDetectieSentinel ziet wat er gebeurtDataPurview labelt en beschermtApparatenIntune houdt toestellen gezondIdentiteitEntra ID en conditional access
Identiteit is het fundament. Detectie bovenin heeft pas waarde als de lagen eronder op orde zijn.

Cloudmodellen en digitale soevereiniteit

Niet alles hoeft in dezelfde cloud. Er is de public cloud van grote aanbieders, de private cloud die alleen voor uw organisatie draait, en mengvormen daartussen. Elke keuze heeft gevolgen voor beheer, kosten en beveiliging.

Welk model past, hangt af van hoe gevoelig uw data is, welke regels voor u gelden en hoeveel beheerkracht u zelf heeft. Een zorginstelling met NEN 7510 maakt andere afwegingen dan een softwarebedrijf. De modellen naast elkaar staan in private, public of hybride cloud.

Daarnaast speelt de vraag hoe afhankelijk u wilt zijn van één leverancier, en van wetgeving buiten Europa. Dat heet digitale soevereiniteit. Het gaat daarbij om afwegen, niet om vluchten: welke data mag waar staan, en hoe komt u eruit als dat nodig is. Zie digitale soevereiniteit.

Kiest u voor Azure, neem security dan vanaf de eerste inrichting mee. Achteraf repareren kost meer dan vooraf goed bouwen. Daarover gaat Azure Cloud.

E-mail beveiligen met SPF, DKIM en DMARC

E-mail is een van de oudste diensten op internet, en het protocol is nooit ontworpen met beveiliging als uitgangspunt. Iedereen kan een mail versturen die lijkt te komen van uw domein. Dat heet spoofing, en het is een bekende opstap naar factuurfraude. Zie wat is spoofing.

Drie standaarden maken dat lastiger. SPF legt vast welke servers namens uw domein mogen mailen. DKIM zet een digitale handtekening op uw berichten. DMARC vertelt ontvangers wat ze moeten doen met mail die niet klopt, en stuurt u rapporten over wie uw domein gebruikt.

Samen zorgen ze ervoor dat klanten en leveranciers echte mail van u kunnen onderscheiden van een vervalsing. Hoe de drie samenwerken en hoe u ze test, staat in SPF, DKIM en DMARC uitgelegd.

Beheer en wendbaarheid: ITSM, CMDB, DevOps en IaC

IT security is geen project dat op een dag af is. Een omgeving verandert elke week: nieuwe medewerkers, nieuwe apps, aangepaste instellingen. Of die omgeving veilig blijft, hangt af van hoe u dat beheer organiseert.

IT-servicemanagement, kortweg ITSM, geeft daar structuur aan. Met vaste processen voor incidenten, wijzigingen en verzoeken weet iedereen wat er gebeurt en wie besluit. Zie wat is ITSM.

Daaronder ligt het overzicht van wat u heeft. Een CMDB legt systemen, licenties en hun onderlinge relaties vast. Zonder dat overzicht weet u bij een nieuwe kwetsbaarheid niet waar u moet kijken. Zie IT asset management en CMDB.

Wie zelf software of cloudinfrastructuur bouwt, komt uit bij DevOps. Daarin werken ontwikkeling en beheer samen in kleine, geautomatiseerde stappen, en DevSecOps voegt security toe aan die pijplijn. Zie wat is DevOps.

Infrastructure as Code gaat nog een stap verder en legt uw omgeving vast in code. Elke wijziging is dan controleerbaar en herhaalbaar. Zie Infrastructure as Code uitgelegd.

Waar IT security in de praktijk misgaat

De meeste gaten zitten niet in exotische techniek. Ze zitten in een handvol gewoonten die bij bijna elke organisatie terugkomen.

  • Standaardinstellingen laten staan. Een nieuwe Microsoft 365-omgeving werkt direct, maar niet alle beveiligingsopties staan aan. Wie er nooit naar kijkt, werkt jaren met de instellingen van dag één.
  • Te veel beheerders. Accounts met beheerrechten zijn het meest waardevolle doelwit. Vaak hebben meer mensen die rechten dan nodig, soms ook oud-medewerkers of leveranciers.
  • Meerfactorauthenticatie met uitzonderingen. MFA staat aan, behalve voor dat ene serviceaccount of die ene directeur. Juist zulke uitzonderingen worden misbruikt.
  • Logboeken die niemand bekijkt. De gegevens zijn er, maar niemand kijkt ernaar tot er iets mis is. Dan blijkt de bewaartermijn vaak te kort.
  • Geen overzicht van wat er draait. Een testomgeving die is blijven staan, een oude koppeling met een leverancier. Wat u niet kent, beheert u ook niet.

Geen van die punten vraagt dure techniek. Ze vragen aandacht en een vast moment om ernaar te kijken, bijvoorbeeld elk kwartaal.

Wat goede IT security u oplevert

Beveiliging wordt vaak gezien als kostenpost. In de praktijk levert een goed ingerichte omgeving vooral rust op. Medewerkers kunnen overal veilig werken, en u hoeft niet bij elke vreemde mail te twijfelen of er iets misgaat.

Het helpt ook commercieel. Klanten en opdrachtgevers sturen regelmatig vragenlijsten over beveiliging mee met een offerteaanvraag of aanbesteding. Wie kan laten zien hoe toegang, apparaten en data zijn geregeld, beantwoordt die vragen in een middag in plaats van een week.

En het maakt uw IT wendbaarder. Een omgeving die netjes is ingericht en beschreven, is makkelijker uit te breiden, over te dragen en te herstellen. Dat merkt u bij een nieuwe vestiging, een overname of een wisseling van beheerder.

Waar begint u met IT security? Een beslisroute

De volgorde maakt meer uit dan de keuze voor een product. Een praktische route voor de meeste organisaties ziet er zo uit.

Beslisroute: in vijf stappen naar een veilige cloudomgeving1InventariserenWat heeft u in huis2IdentiteitMFA, minder beheerders3ApparatenUpdates, versleuteling4DataLabelen, dan blokkeren5DetectieMeldingen opvolgen
Elke stap bouwt voort op de vorige. Detectie zonder overzicht en goede toegang levert vooral ruis op.

Begin met inventariseren: welke clouddiensten gebruikt u, wie heeft beheerrechten en welke apparaten loggen in. Dat klinkt saai, maar alles daarna leunt erop.

Pak daarna identiteit aan, want daar zit de meeste winst per uur werk. Meerfactorauthenticatie voor iedereen, zo min mogelijk beheerders, en verouderde aanmeldmethoden uit. Vervolgens komen apparaten en data, en als laatste detectie.

Valt u onder de Cyberbeveiligingswet of werkt u aan ISO 27001, leg uw keuzes dan vast. Welke maatregel heeft u genomen, waarom, en welk risico aanvaardt u bewust? Daarmee wordt uw technische inrichting ook bewijs. De beheersmaatregelen uit de norm staan in Annex A van ISO 27001.

Wilt u eerst weten waar u staat, dan is een Cloud Security Assessment een logisch startpunt. Daarin kijken wij naar de beveiliging van uw Microsoft 365-, Azure- of AWS-omgeving.

Veelgestelde vragen over IT security

Wat is het verschil tussen IT security en cybersecurity?

De begrippen overlappen sterk en worden vaak door elkaar gebruikt. Cybersecurity legt de nadruk op dreigingen via internet, zoals phishing en ransomware. IT security is iets breder en gaat ook over uitval en verlies van systemen en data, ook als daar geen aanvaller bij komt kijken.

Is Microsoft 365 standaard veilig genoeg?

Microsoft beveiligt het platform, de inrichting is aan u. Standaard staan niet alle beveiligingsopties aan, en sommige vragen een bepaalde licentie. Laat de instellingen daarom een keer doorlichten en leg vast wat u bewust anders doet.

Wie is verantwoordelijk als er data uit de cloud lekt?

Volgens het gedeelde verantwoordelijkheidsmodel blijft u eigenaar van uw gegevens en identiteiten. Gaat het om persoonsgegevens, dan bent u onder de AVG ook de verwerkingsverantwoordelijke. De leverancier is verantwoordelijk voor zijn deel, maar een verkeerd ingestelde deellink valt onder uw beheer.

Heeft een klein bedrijf ook IT security nodig?

Ja, maar in verhouding tot de omvang. Voor een klein bedrijf zit de meeste winst in de basis: MFA, updates, beheerde apparaten en een back-up waarvan het herstel is getest. Dat is goed te overzien en voorkomt de meest voorkomende problemen.

Waar begin ik met IT security in de cloud?

Met een overzicht van wat u gebruikt en wie er beheerrechten heeft. Daarna pakt u identiteit aan, omdat het account in de cloud de voordeur is. Apparaten, data en detectie volgen in die volgorde.

Goede inrichting weegt zwaarder dan meer tools

IT security in de cloud draait vooral om keuzes in uw eigen omgeving. Wie identiteit, apparaten en data op orde heeft en weet wat er draait, haalt meer uit de bestaande licenties dan uit een extra product.

Wilt u daar hulp bij, kijk dan bij Microsoft 365-beveiliging of begin met het Cloud Security Assessment.

Plan een vrijblijvend gesprek

← Terug naar kennisbank

Meer weten of verder verdiepen?

Dit artikel is geschreven door René van der Horst, oprichter van Qensora en specialist in cybersecurity, compliance en IT met meer dan 30 jaar ervaring. Gedurende zijn carrière heeft René organisaties ondersteund bij uiteenlopende vraagstukken rondom informatiebeveiliging, risicomanagement, cloudomgevingen en digitale transformatie. Zijn kracht ligt in het verbinden van techniek, mens en bedrijfsvoering. Waar technische specialisten zich vaak richten op systemen en bestuurders vooral kijken naar risico\'s en continuïteit, weet René deze werelden samen te brengen. Zo ontstaan oplossingen die niet alleen technisch sterk zijn, maar ook aansluiten op de doelstellingen van de organisatie. In de praktijk betekent dit dat organisaties kunnen rekenen op een sparringpartner die complexe vraagstukken begrijpelijk maakt en tegelijkertijd zorgt voor concrete resultaten.

Neem contact op