QENSORA is graag uw sparringspartner. Wij kijken vrijblijvend mee: waar u staat, wat er echt nodig is en wat kan wachten.
Een firewall is een apparaat of programma dat het verkeer tussen twee netwerken controleert en alleen doorlaat wat volgens de regels mag. Meestal staat hij tussen internet en uw bedrijfsnetwerk. Het NCSC vergelijkt een firewall met “een poort in de muur” van uw netwerk.
Een goed ingestelde firewall houdt uw systemen uit het zicht van internet waar dat kan. Medewerkers loggen veilig van buiten in, en u ziet wat er in en uit gaat. Hij hoort bij de basis van elke goed ingerichte IT-infrastructuur.
Toch is een firewall voor bedrijven zo goed als zijn regels en zijn onderhoud. Hieronder leest u wat een firewall wel en niet doet, welke soorten er zijn en waar het in de praktijk misgaat. Het overzicht van alle technische maatregelen staat in technische beveiligingsmaatregelen en hardening.
Wat een firewall wel en niet doet
Een firewall beslist per verbinding of die door mag, op basis van afzender, bestemming, poort en bij moderne firewalls ook de toepassing. Daarmee houdt hij veel ongewenst verkeer tegen. Maar hij ziet niet alles, en dat is belangrijk om te weten voordat u erop vertrouwt.
Toegestaan verkeer gaat er gewoon doorheen. Logt een aanvaller in via de VPN met een gestolen wachtwoord, dan ziet de firewall een geldige gebruiker. Voor apparaten die buiten het kantoor werken is EDR op de werkplek nodig, en voor accounts meerfactorauthenticatie.
De soorten firewalls op een rij
De termen lopen door elkaar, maar de verschillen zijn goed uit te leggen. Ze gaan over hoe diep een firewall naar het verkeer kijkt en waar hij staat.
- Pakketfilter. Kijkt per datapakket naar afzender, bestemming en poort. Snel en eenvoudig, maar zonder begrip van de samenhang tussen pakketten.
- Stateful firewall. Houdt bij welke verbindingen open staan en laat antwoorden op toegestaan verkeer automatisch terug. Dit is de basis van vrijwel elke bedrijfsfirewall.
- Next generation firewall. Voegt daar volgens het NCSC onder meer inbraakpreventie, inspectie van de inhoud, controle op applicatieniveau en het inspecteren van versleuteld verkeer aan toe. U kunt dan bijvoorbeeld een toepassing blokkeren in plaats van een poort.
- Webapplicatiefirewall. Beschermt een specifieke webapplicatie of website tegen aanvallen op die applicatie, zoals het misbruiken van invoervelden.
- Hostfirewall. Draait op een apparaat zelf, zoals de ingebouwde firewall van Windows of macOS. Die beschermt de laptop ook in een hotel of thuis.
Daarnaast verschilt de vorm: een fysiek apparaat in de serverkast, een virtuele firewall op een server of een firewall als clouddienst. De meeste organisaties combineren een netwerkfirewall aan de rand met hostfirewalls op de apparaten.
Regelbeheer: waar het verschil wordt gemaakt
De techniek van een firewall is zelden het probleem. De regels zijn dat wel. Na een paar jaar bevat een gemiddelde firewall tientallen regels waarvan niemand meer weet waarom ze er staan.
- Standaard weigeren. Alles is dicht, behalve wat u bewust openzet. Het NCSC noemt dit ook als uitgangspunt.
- Elke regel een eigenaar en een reden. Leg vast waarom een regel bestaat, wie hem heeft aangevraagd en tot wanneer hij nodig is.
- Periodiek opruimen. Haal regels weg die niet meer worden gebruikt. Tijdelijke regels voor een leverancier of een project blijven anders voor altijd staan.
- Ook uitgaand verkeer. Beperk wat systemen naar buiten mogen. Een server die alleen updates hoeft op te halen, heeft geen vrije toegang tot internet nodig.
- Beheer niet vanaf internet. Het NCSC adviseert om de beheerinterface niet bereikbaar te maken vanaf internet en ongebruikte poorten en functies uit te zetten.
Weet u wat uw firewall doorlaat? Bij veel organisaties is de firewall ooit goed ingericht en sindsdien vooral aangevuld. Het overzicht ontbreekt, en daarmee ook het zicht op wat er openstaat.
Wij richten de infrastructuur in met veiligheid als uitgangspunt. Bekijk IT-infrastructuur
Firewall, VPN en thuiswerken
Veel organisaties gebruiken de firewall ook als VPN-server. Een VPN, een virtueel privénetwerk, maakt een versleutelde verbinding tussen een thuiswerker en het bedrijfsnetwerk. Dat werkt goed, maar het maakt de firewall tot een apparaat dat vanaf internet bereikbaar moet zijn.
Volgens het NCSC zijn zulke apparaten aan de rand van het netwerk, edge devices, een geliefd doelwit. Bij kwetsbaarheden in VPN-software gaat het vaak snel. Installeer updates voor de firewall daarom met voorrang, en spreek met uw leverancier af binnen welke termijn dat gebeurt. Hoe u dat structureel regelt, staat bij patch management.
Zet verder altijd meerfactorauthenticatie op de VPN en beperk wie er toegang heeft. Steeds meer toepassingen draaien in de cloud en zijn zonder VPN te bereiken. Dan verschuift de bescherming naar het account en het apparaat, met toegangsregels zoals conditional access.
Logging: zien wat er langskomt
Een firewall registreert welk verkeer hij toestaat en weigert. Die logbestanden zijn goud waard bij een incident, maar alleen als ze bewaard worden en iemand ernaar kijkt.
Bewaar de logs buiten de firewall zelf. Het NCSC adviseert logs naar een aparte, beveiligde omgeving te sturen, zodat een aanvaller ze niet kan wissen. Let ook op inlogpogingen op de beheerinterface en de VPN op vreemde tijden of vanaf onbekende adressen.
Voor kleinere organisaties is een wekelijkse blik op de belangrijkste meldingen al een grote stap. Wie meer wil, verzamelt de firewalllogs samen met andere logs centraal in een SIEM, zodat verbanden zichtbaar worden. Dat is een eigen onderwerp, met eigen keuzes en kosten.
Een firewall in de cloud
Ook in de cloud zijn firewalls nodig, maar ze zien er anders uit. In Microsoft Azure stelt u met netwerkbeveiligingsgroepen eenvoudige regels in voor een subnet of een server: welk verkeer mag erin en eruit. Azure Firewall is een beheerde firewalldienst voor een hele omgeving, met onder meer regels op toepassingsniveau.
Bij diensten als Microsoft 365 beheert u geen eigen netwerkfirewall. Daar regelt Microsoft de netwerkbeveiliging en ligt uw taak bij accounts, apparaten en toegangsregels. De perimeter, de buitengrens die u beschermt, is dan uw identiteit. Hoe dat in elkaar steekt leest u in IT security en cloud.
Waar u op let bij het kiezen van een firewall
Het NCSC geeft een eenvoudige volgorde: bepaal eerst welke bescherming uw omgeving nodig heeft, en kies daarna pas een firewall die daaraan voldoet. Begin dus bij uw eigen situatie, niet bij een merk of een productblad.
- Wat moet hij beschermen? Een kantoor met alleen clouddiensten vraagt iets anders dan een locatie met eigen servers, productiemachines of medische apparatuur.
- Hoeveel verkeer en welke functies? Inspectie van versleuteld verkeer en inbraakpreventie kosten rekenkracht. Kies een model dat dat aankan zonder het werk te vertragen.
- Wie beheert hem? Een firewall vraagt vaste aandacht. Spreek af wie de regels bijhoudt en wie updates installeert, en leg dat vast.
- Hoe lang krijgt hij updates? Vraag naar de ondersteuningstermijn. Een apparaat zonder updates wordt een zwakke plek aan de rand van uw netwerk.
De firewall binnen het netwerk
Een firewall staat niet uitsluitend aan de rand. Ook binnen het netwerk kan hij zones van elkaar scheiden: kantoor, servers, gasten, printers en productie. Komt een aanvaller in een zone binnen, dan kan hij niet zomaar door naar de rest. Hoe u dat opzet, staat bij netwerksegmentatie.
Firewallbeheer sluit ook aan op wat wet en normen vragen. De zorgplicht van de Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse invulling van NIS2, noemt basishygiëne en het beheer van systemen, zie de NIS2 zorgplicht. In ISO 27001 vindt u netwerkbeveiliging terug in bijlage A. Een vastgelegd regelbeheer met periodieke review is precies het bewijs dat een auditor wil zien.
Veelgestelde vragen over de firewall
Heeft een klein bedrijf een aparte firewall nodig?
Meestal wel. De router van de internetprovider heeft vaak een eenvoudige firewall, maar weinig mogelijkheden voor regelbeheer, VPN met meerfactorauthenticatie en logging. Voor een bedrijfsnetwerk met servers of thuiswerkers is een zakelijke firewall verstandig.
Wat is een next generation firewall?
Een firewall die verder kijkt dan poorten en adressen. Hij herkent toepassingen, kan inbraakpogingen blokkeren en versleuteld verkeer inspecteren. Daardoor kunt u regels maken op basis van wat er werkelijk gebeurt.
Is de ingebouwde Windows-firewall genoeg?
Voor de laptop zelf is die een goede basis, zeker onderweg. Hij vervangt geen netwerkfirewall die uw servers en het hele kantoor afschermt. De twee vullen elkaar aan.
Wat is het verschil tussen een firewall en antivirus?
Een firewall controleert verkeer tussen netwerken. Antivirus en EDR kijken op het apparaat zelf naar bestanden en gedrag. Een firewall houdt een verbinding tegen, EDR herkent wat er op de laptop gebeurt.
Hoe vaak moet ik de firewallregels controleren?
Een vaste review per kwartaal of halfjaar werkt voor de meeste organisaties. Controleer daarnaast bij elke wijziging of de regel nog nodig is, en haal tijdelijke regels weg zodra het project klaar is.
Een firewall is zo goed als zijn regels
De keuze voor een merk of type is minder belangrijk dan het beheer erna. Standaard weigeren, regels met een eigenaar, tijdig updaten en logs die iemand bekijkt: dat maakt het verschil. Dan beschermt de firewall echt, in plaats van alleen in de kast te staan.
Meer over alle lagen leest u in technische beveiligingsmaatregelen. Voor de inrichting van uw netwerk: IT-infrastructuur.