Home / Kennisbank / Threat intelligence, SOAR en dark web monitoring

Threat intelligence, SOAR en dark web monitoring

SOAR automatiseert reacties op meldingen, threat intelligence wijst waar u op let en dark web monitoring signaleert lekken. Wat past bij u?

SOAR staat voor security orchestration, automation and response. Het is software die beveiligingstools aan elkaar koppelt en vaste reacties op meldingen automatisch uitvoert, volgens vooraf beschreven stappen die playbooks heten. Een verdachte aanmelding leidt dan bijvoorbeeld direct tot een geblokkeerd account en een ticket voor de beheerder.

SOAR hoort bij de detectiehoek van beveiliging, samen met twee begrippen die vaak in hetzelfde rijtje staan: threat intelligence en dark web monitoring. Alle drie helpen ze om sneller en gerichter te reageren. Ze zijn ook alle drie makkelijk te overschatten.

Hieronder leest u wat elk begrip inhoudt, wat het wel en niet ziet, en voor welke organisaties het zinvol is. De basis eronder, het verzamelen en verbinden van logs, staat in SIEM, XDR en MDR.

Threat intelligence: weten waar u op moet letten

Threat intelligence is informatie over dreigingen die u helpt keuzes te maken. Ruwe data, zoals een lijst met verdachte IP-adressen, wordt pas intelligence als iemand er een conclusie aan verbindt. Geldt dit voor ons, en wat doen we ermee?

Meestal onderscheidt men drie niveaus.

  • Strategisch. Trends voor bestuur en management. Welke soorten aanvallen komen in onze sector vaker voor, en wat betekent dat voor onze prioriteiten?
  • Tactisch. De werkwijze van aanvallers: hoe komen ze binnen en hoe bewegen ze zich door een netwerk. Dit helpt beheerders bij het kiezen van maatregelen en detectieregels.
  • Operationeel. Concrete kenmerken van een lopende campagne of kwetsbaarheid, zoals een domeinnaam, een bestandskenmerk of een lek in software die u gebruikt. Hier handelt u direct op.

Veel bruikbare threat intelligence is gratis. Het NCSC publiceert openbare beveiligingsadviezen over kwetsbaarheden, elk met een inschatting van de kans op misbruik en de mogelijke schade. Wie die adviezen naast zijn eigen softwareoverzicht legt, weet welke updates voorrang krijgen. Daarvoor heeft u wel een actueel overzicht nodig van wat u gebruikt.

Daarnaast delen veel sectoren informatie in samenwerkingsverbanden, zoals ISAC’s. Voor een MKB+-organisatie is dat vaak waardevoller dan een betaalde feed, omdat de informatie al is gefilterd op wat in uw branche speelt.

Wat SOAR doet en hoe een playbook werkt

SOAR pakt een probleem aan dat elke organisatie met detectie herkent: te veel meldingen voor te weinig mensen. Veel van die meldingen vragen steeds dezelfde handelingen. Gegevens opzoeken, een account controleren, een collega waarschuwen, een ticket aanmaken. Dat werk kan een systeem overnemen.

Een playbook legt die handelingen vast als stappen met keuzes. Een voorbeeld voor een phishingmail die een medewerker meldt:

Een SOAR-playbook voor een gemelde phishingmail1Meldingmedewerker meldt mail2Verrijkencontrole van de links3Beoordelenregel of analist besluit4Ingrijpenmail overal verwijderen5Afsluitenticket en terugkoppeling
De beoordeling in stap drie is de plek waar u bepaalt hoeveel u aan de automaat overlaat.

In de stap ingrijpen zit de echte winst en het echte risico. Een playbook dat automatisch een account blokkeert, werkt binnen seconden. Een playbook met een fout blokkeert ook binnen seconden, en misschien de directeur op maandagochtend. Begin daarom met automatisch verzamelen en verrijken, en laat ingrijpen eerst door een mens bevestigen. Wat goed blijkt te werken, automatiseert u daarna verder.

SOAR zit tegenwoordig vaak ingebouwd in een SIEM of XDR-platform. In Microsoft Sentinel heten de automatische reacties ook playbooks. Zie Microsoft Sentinel uitgelegd.

Dark web monitoring: wat het wel en niet ziet

Dark web monitoring is een dienst die afgeschermde forums, marktplaatsen en lekverzamelingen doorzoekt op gegevens van uw organisatie. Meestal gaat het om inloggegevens: e-mailadressen op uw domein met een wachtwoord erbij. Een dark web scan is de eenmalige variant, een momentopname van wat er op dat moment over uw domein te vinden is.

Wat het oplevert, is een vroeg signaal. Duikt een combinatie van e-mailadres en wachtwoord op, dan kunt u het wachtwoord laten wijzigen en nagaan of het account is misbruikt. Het heeft ook duidelijke grenzen.

  • Het ziet alleen wat de aanbieder doorzoekt. Afgesloten groepen en verkoop via privéberichten vallen er vaak buiten.
  • Het komt achteraf. Monitoring voorkomt geen lek. Het vertelt dat er al iets is uitgekomen, soms maanden na dato.
  • Niet elke vondst klopt. Lijsten worden opnieuw verpakt en verkocht, met oude of verzonnen gegevens ertussen.
  • Het lek zit vaak elders. Een medewerker die zijn zakelijke e-mailadres bij een webshop gebruikte, verschijnt in een lek van die webshop.

Voor een eerste beeld heeft u geen betaalde dienst nodig. Hoe u zelf controleert of gegevens zijn uitgelekt, staat in gegevens gelekt checken.

Waar staat u nu? Automatiseren en monitoren heeft pas zin als de basis staat: weten wat u heeft, logs die u kunt lezen en iemand die meldingen opvolgt.

Een assessment laat zien welke stap nu het meeste oplevert. Bekijk het Security Assessment

SOAR, threat intelligence en dark web monitoring samen

De drie versterken elkaar. Threat intelligence voedt de regels waarmee een SIEM meldingen maakt. SOAR gebruikt diezelfde intelligence om meldingen automatisch te verrijken. En een vondst uit dark web monitoring kan een playbook starten dat wachtwoorden reset en recente aanmeldingen controleert.

Threat intelligence, SOAR en dark web monitoring naast elkaarThreat intelligencevertelt waar u op moet lettenhelpt bij prioriteiten stellenSOARvoert vaste reacties automatisch uitvolgens playbooks die u beschrijftDark web monitoringsignaleert uitgelekte gegevenskomt altijd na het lekAlle drie leunen op detectie en opvolging die al op orde zijn.
Threat intelligence richt de blik, SOAR versnelt de reactie en dark web monitoring vangt wat al buiten is.

Ze hebben ook dezelfde voorwaarde. Zonder centrale logging, endpointbeveiliging zoals EDR en mensen die opvolgen, hebben ze weinig om op te werken. Een SOAR-playbook zonder goede meldingen automatiseert niets zinvols.

Voor wie SOAR zinvol is, en wanneer het overkill is

SOAR loont als u veel meldingen heeft die steeds dezelfde handelingen vragen. Dat is meestal het geval bij organisaties met een eigen securityteam of met een SIEM dat dagelijks tientallen meldingen geeft. Daar bespaart automatisering echt tijd en wordt de reactie sneller.

Het is overkill als u nog weinig meldingen heeft, of als niemand ze nu structureel opvolgt. Een playbook automatiseert een proces. Bestaat dat proces nog niet, dan automatiseert u chaos. Beschrijf eerst op papier hoe u op de vijf meest voorkomende meldingen reageert. Wat daarna steeds hetzelfde blijkt, komt in aanmerking voor SOAR.

Voor threat intelligence geldt iets vergelijkbaars. Een betaalde feed met duizenden indicatoren per dag is alleen nuttig als uw systemen die automatisch kunnen verwerken. Voor de meeste MKB+-organisaties leveren de NCSC-adviezen en sectorinformatie meer op dan een duur abonnement.

Dark web monitoring is het makkelijkst in te voeren, en daarom ook het makkelijkst te overwaarderen. Het is een nuttige aanvulling, geen vervanging voor meerfactorauthenticatie en een wachtwoordmanager. Een gelekt wachtwoord doet veel minder kwaad als er een tweede factor achter zit.

Een praktische volgorde

Wie stap voor stap wil opbouwen, kan deze volgorde aanhouden.

  • Volg de NCSC-adviezen. Leg ze wekelijks naast uw softwareoverzicht en bepaal wat voorrang krijgt.
  • Controleer eenmalig uw domein. Kijk welke zakelijke adressen in bekende lekken voorkomen en laat de wachtwoorden wijzigen.
  • Beschrijf uw reacties. Leg voor de meest voorkomende meldingen vast wie wat doet, en binnen welke tijd.
  • Automatiseer het verzamelen. Laat een playbook gegevens ophalen en een ticket maken. Ingrijpen blijft nog mensenwerk.
  • Automatiseer het ingrijpen. Pas als een reactie vaak goed is gegaan, laat u het systeem die zelf uitvoeren.

Zo groeit de automatisering mee met uw ervaring, en houdt u zicht op wat het systeem namens u doet. In het overzicht van beveiligingstechniek ziet u waar dit past tussen de andere maatregelen.

Veelgestelde vragen over SOAR en threat intelligence

Wat is het verschil tussen SIEM en SOAR?

Een SIEM verzamelt logs en maakt meldingen. SOAR pakt die meldingen op en voert de reactie uit, deels automatisch. Veel platforms combineren beide, maar het blijven twee verschillende functies.

Is dark web monitoring hetzelfde als een dark web scan?

Nee. Een scan is een momentopname van wat er op een bepaald moment over uw domein te vinden is. Monitoring kijkt doorlopend en waarschuwt bij nieuwe vondsten. Een scan is een goede eerste stap om te zien of monitoring zinvol is.

Waar haal ik betrouwbare threat intelligence vandaan?

Begin bij openbare bronnen, zoals de beveiligingsadviezen van het NCSC en informatie uit uw sector. Leveranciers van uw beveiligingssoftware verwerken vaak al intelligence in hun producten. Een betaalde feed is pas zinvol als u hem automatisch kunt gebruiken.

Kan SOAR fouten maken?

Ja. Een playbook doet precies wat er staat, ook als de situatie anders is dan bedacht. Begin daarom met verzamelen en verrijken, laat ingrijpen eerst door een mens bevestigen en test playbooks voordat u ze volledig automatisch laat draaien.

Wat doe ik als gegevens van ons op het dark web opduiken?

Laat het betreffende wachtwoord direct wijzigen, ook op andere plekken waar het is gebruikt. Controleer of er verdachte aanmeldingen zijn geweest en zet meerfactorauthenticatie aan als dat nog niet zo was. Ga daarna na waar het lek vandaan kwam.

Eerst opvolgen, dan automatiseren

Threat intelligence, SOAR en dark web monitoring maken een goede detectie sneller en scherper. Ze vervangen geen basis die nog ontbreekt. Wie eerst weet wat hij heeft en hoe hij reageert, haalt er het meeste uit.

Lees verder over SIEM en detectie, of laat met het Security Assessment in kaart brengen waar u staat.

Plan een vrijblijvend gesprek

← Terug naar kennisbank

Meer weten of verder verdiepen?

Dit artikel is geschreven door René van der Horst, oprichter van Qensora en specialist in cybersecurity, compliance en IT met meer dan 30 jaar ervaring. Gedurende zijn carrière heeft René organisaties ondersteund bij uiteenlopende vraagstukken rondom informatiebeveiliging, risicomanagement, cloudomgevingen en digitale transformatie. Zijn kracht ligt in het verbinden van techniek, mens en bedrijfsvoering. Waar technische specialisten zich vaak richten op systemen en bestuurders vooral kijken naar risico\'s en continuïteit, weet René deze werelden samen te brengen. Zo ontstaan oplossingen die niet alleen technisch sterk zijn, maar ook aansluiten op de doelstellingen van de organisatie. In de praktijk betekent dit dat organisaties kunnen rekenen op een sparringpartner die complexe vraagstukken begrijpelijk maakt en tegelijkertijd zorgt voor concrete resultaten.

Neem contact op