Home / Kennisbank / Passkeys: inloggen zonder wachtwoord uitgelegd

Passkeys: inloggen zonder wachtwoord uitgelegd

Een passkey vervangt het wachtwoord door een sleutelpaar op uw apparaat. Hoe het werkt, waarom phishing er niet op werkt en hoe u het invoert.

Een passkey is een manier van inloggen zonder wachtwoord. In plaats van iets te typen, bevestigt u de aanmelding op uw eigen apparaat met een vingerafdruk, gezichtsherkenning of pincode. Achter de schermen werkt een passkey met een cryptografisch sleutelpaar, gebaseerd op de open FIDO2-standaarden.

Het grote voordeel voor organisaties: er is geen wachtwoord meer dat een medewerker op een nagemaakte inlogpagina kan intypen. Daarmee valt een veelgebruikte route naar een overgenomen account weg. En inloggen gaat vaak sneller dan met een wachtwoord plus code.

Hieronder leest u hoe passkeys werken en welke soorten er zijn. Daarna gaat het over Microsoft Entra ID en over wat u regelt als een telefoon kwijt is. Waar wachtwoorden voorlopig blijven, helpt een zakelijke wachtwoordmanager.

Hoe een passkey werkt

Bij het aanmaken van een passkey maakt uw apparaat twee sleutels die bij elkaar horen. De publieke sleutel gaat naar de website of dienst. De privésleutel blijft bij u, op uw apparaat of in uw wachtwoordkluis, en verlaat die plek niet onbeschermd.

Bij het inloggen stuurt de dienst een willekeurige uitdaging. Uw apparaat ondertekent die met de privésleutel, nadat u met vingerafdruk of pincode heeft bevestigd dat u het bent. De dienst controleert de handtekening met de publieke sleutel. Klopt die, dan bent u binnen.

Zo verloopt een aanmelding met een passkey1Uitdagingde dienst stuurt een vraag2Bevestigenvingerafdruk of pincode3Ondertekenende privésleutel tekent4Controlerenpublieke sleutel checkt het
De privésleutel gaat nooit over de lijn. Onderweg valt er dus niets af te vangen of te hergebruiken.

Opvallend is dat de dienst zelf geen geheim meer bewaart. Een gestolen database met publieke sleutels is voor een aanvaller waardeloos. De FIDO Alliance, de organisatie achter de standaard, legt uit dat passkeys zo zijn ontworpen dat er geen gedeeld geheim meer bestaat.

De techniek heet FIDO2 en bestaat uit twee delen. WebAuthn is de afspraak waarmee browsers en websites passkeys gebruiken. CTAP is de manier waarop een apparaat of hardwaresleutel met de computer communiceert.

Waarom phishing niet werkt op een passkey

Een passkey is gekoppeld aan het domein waarvoor hij is gemaakt. Een passkey voor de aanmeldpagina van Microsoft werkt alleen op dat adres. Komt een medewerker op een nagemaakte pagina met een net iets andere domeinnaam, dan biedt het apparaat de passkey simpelweg niet aan.

Dat is het wezenlijke verschil met wachtwoorden, en ook met veel vormen van meerfactorauthenticatie. Een code uit een sms of app kan een medewerker overtypen op een valse pagina, die hem direct doorstuurt naar de echte. Bij een passkey is er niets om over te typen. Het apparaat doet de controle, en dat apparaat laat zich niet misleiden door een overtuigende huisstijl.

Wachtwoord met code tegenover passkeyWachtwoord met sms-codeiets wat u weet en ontvangtGeheim dat u op een valse pagina kunt intypenDe dienst bewaart een geheim dat kan uitlekkenEen code kan worden doorgestuurdWerkt overal waar u het intyptPasskeyiets wat u heeft en bentNiets om in te typen of door te gevenDe dienst bewaart alleen een publieke sleutelWerkt alleen op het echte domeinBevestigen met vingerafdruk of pincode
Het verschil zit in wat er onderweg is: bij een passkey niets dat een ander kan gebruiken.

Phishing verdwijnt daarmee niet. Aanvallers verleggen hun aandacht naar andere trucs, zoals het herstelproces of een nep-helpdesk die vraagt om een nieuwe passkey te registreren. Medewerkers blijven dus alert en weten waar ze een verdachte mail melden. Zie phishing-mail melden.

Gesynchroniseerde of apparaatgebonden passkeys

Er zijn twee soorten passkeys, en voor organisaties is het verschil belangrijk.

  • Gesynchroniseerd. De passkey staat versleuteld bij een aanbieder, zoals de sleutelhanger van Apple, Google Wachtwoordmanager of een wachtwoordmanager. Hij is beschikbaar op al uw apparaten met hetzelfde account. Dat is gebruiksvriendelijk: een nieuwe telefoon betekent niet dat u alles opnieuw moet instellen.
  • Apparaatgebonden. De privésleutel blijft op één apparaat en verlaat dat nooit. Denk aan een hardwaresleutel die u in de USB-poort steekt of tegen uw telefoon houdt, of een passkey in Microsoft Authenticator.

De FIDO Alliance noemt apparaatgebonden passkeys op hardware de vorm met de hoogste zekerheid. Het nadeel is beheer: een hardwaresleutel kan kwijtraken en moet worden uitgedeeld. Gesynchroniseerde passkeys zijn makkelijker, maar hun veiligheid hangt mede af van het account bij de aanbieder waar ze staan.

Een praktische verdeling: gesynchroniseerde of app-gebonden passkeys voor de meeste medewerkers, hardwaresleutels voor beheerders en andere accounts met veel rechten. Wie welke rechten heeft, volgt uit uw identity and access management.

Werkt u in Microsoft 365? Dan kunt u passkeys inzetten zonder extra licenties. De winst zit in de inrichting: wie mag welk type gebruiken, en hoe regelt u herstel.

Wij kijken graag met u naar de aanmelding in uw omgeving. Bekijk Microsoft 365-beveiliging

Een passkey in Microsoft Entra ID

Microsoft Entra ID, het identiteitsplatform achter Microsoft 365, ondersteunt passkeys. Volgens de documentatie van Microsoft zijn ze beschikbaar in alle edities, ook in de gratis versie, zonder extra licentie. Ondersteund worden hardwaresleutels, passkeys in Microsoft Authenticator en gesynchroniseerde passkeys.

Beheerders bepalen per groep wat is toegestaan, met zogeheten passkeyprofielen. Zo staat u voor IT-beheerders alleen apparaatgebonden passkeys toe en voor de rest van de organisatie ook gesynchroniseerde. U kunt zelfs bepaalde merken of typen sleutels toestaan of blokkeren.

Met conditional access dwingt u daarna af dat een passkey verplicht is voor gevoelige onderdelen, zoals beheerportalen. Hoe die toegangsregels werken, staat in conditional access uitgelegd. De basis van identiteitsbeheer bij Microsoft leest u in wat is Microsoft Entra ID.

Let op twee praktische punten. Een medewerker moet kort voor het registreren van een passkey met MFA zijn ingelogd. En gastaccounts van externe partijen kunnen in uw omgeving geen passkey registreren.

Wat als een apparaat kwijt is

Dit is de vraag die u vooraf wilt beantwoorden. Een passkey op een verloren telefoon of een kwijtgeraakte sleutel moet u snel kunnen intrekken, en de medewerker moet weer aan het werk kunnen.

Intrekken is eenvoudig. Een beheerder verwijdert de passkey bij de aanmeldmethoden van de gebruiker in Entra ID, en daarna werkt hij niet meer. Bij een verloren telefoon hoort dat in dezelfde procedure als het op afstand wissen van het apparaat.

Herstel vraagt meer voorbereiding. In Entra ID kan een beheerder een Temporary Access Pass uitgeven: een tijdelijke toegangscode, eenmalig of voor korte tijd geldig. Daarmee logt de medewerker in en registreert hij een nieuwe passkey.

Het zwakke punt is de helpdesk. Wie belt en zegt dat zijn telefoon kwijt is, krijgt een tijdelijke code. Dat is precies wat een aanvaller ook kan proberen. Leg daarom vast hoe de helpdesk iemand controleert voordat er een code wordt uitgegeven. Bel bijvoorbeeld terug op een bekend nummer, of laat de leidinggevende bevestigen.

Een tweede passkey helpt ook. Wie een passkey op zijn telefoon heeft en een tweede op een hardwaresleutel, kan bij verlies van een van beide gewoon verder.

Passkeys invoeren zonder gedoe

Passkeys invoeren gaat het best in fasen.

  • Begin bij beheerders. Accounts met de meeste rechten winnen het meest bij een aanmelding die phishing tegenhoudt. Geef ze een hardwaresleutel en een reserve.
  • Daarna een pilotgroep. Een enthousiaste afdeling test registratie, dagelijks gebruik en herstel.
  • Dan de rest. Met een korte instructie en een vast moment waarop iedereen zijn passkey aanmaakt, bijvoorbeeld tijdens een teamoverleg.
  • Als laatste afdwingen. Zet oudere methoden, zoals sms-codes, uit voor groepen die volledig over zijn.

Verwacht niet dat wachtwoorden in één keer verdwijnen. Veel oudere applicaties en externe diensten ondersteunen nog geen passkey. Voor die accounts blijft een wachtwoordmanager nodig, en blijft uw wachtwoordbeleid van kracht.

Veelgestelde vragen over passkeys

Wat is een passkey precies?

Een passkey is een inlogmethode zonder wachtwoord, gebaseerd op een sleutelpaar. De dienst bewaart de publieke sleutel, uw apparaat de privésleutel. U bevestigt het inloggen met vingerafdruk, gezicht of pincode.

Is een passkey veiliger dan een wachtwoord met MFA?

In de meeste gevallen wel. Een passkey is gekoppeld aan het echte domein, waardoor een nagemaakte inlogpagina er niets mee kan. Een code uit een app of sms kan een medewerker wel op een valse pagina invullen.

Wordt mijn vingerafdruk naar de website gestuurd?

Nee. De vingerafdruk of gezichtsscan ontgrendelt alleen de passkey op uw eigen apparaat. De website ontvangt een ondertekend antwoord, geen biometrische gegevens.

Kan ik een passkey op meerdere apparaten gebruiken?

Een gesynchroniseerde passkey is beschikbaar op alle apparaten die aan hetzelfde account bij de aanbieder hangen. Een apparaatgebonden passkey blijft op één apparaat. Daarvoor registreert u per apparaat een eigen passkey.

Heb ik een extra licentie nodig voor passkeys in Microsoft 365?

Volgens Microsoft niet. Passkeys zijn beschikbaar in alle edities van Microsoft Entra ID, ook in de gratis versie. Wilt u ze afdwingen met conditional access, dan gelden wel de licentie-eisen van conditional access.

Minder om te misleiden, sneller binnen

Passkeys halen het deel van inloggen weg dat het makkelijkst te misbruiken is: een geheim dat mensen kunnen intypen. De winst is het grootst als u vooraf regelt wie welk type krijgt en hoe herstel werkt.

Het bredere plaatje staat in het overzicht beveiligingstechniek. Voor de inrichting in uw eigen omgeving: Microsoft 365-beveiliging.

Plan een vrijblijvend gesprek

← Terug naar kennisbank

Meer weten of verder verdiepen?

Dit artikel is geschreven door René van der Horst, oprichter van Qensora en specialist in cybersecurity, compliance en IT met meer dan 30 jaar ervaring. Gedurende zijn carrière heeft René organisaties ondersteund bij uiteenlopende vraagstukken rondom informatiebeveiliging, risicomanagement, cloudomgevingen en digitale transformatie. Zijn kracht ligt in het verbinden van techniek, mens en bedrijfsvoering. Waar technische specialisten zich vaak richten op systemen en bestuurders vooral kijken naar risico\'s en continuïteit, weet René deze werelden samen te brengen. Zo ontstaan oplossingen die niet alleen technisch sterk zijn, maar ook aansluiten op de doelstellingen van de organisatie. In de praktijk betekent dit dat organisaties kunnen rekenen op een sparringpartner die complexe vraagstukken begrijpelijk maakt en tegelijkertijd zorgt voor concrete resultaten.

Neem contact op